
वसई (vasai road)-विरार (virar) शहर महानगरपालिका (VVCMC) विरारमधील प्रस्तावित मुंबई-अहमदाबाद बुलेट ट्रेन (Mumbai-Ahmedabad bullet train) स्टेशनला नालासोपारा येथील मेट्रो मार्ग 13 (Metro Line 13) शी जोडण्यासाठी 3.1 किमी लांबीच्या 'एलिव्हेटेड' (उन्नत) आणि चालकविरहित बस कॉरिडॉरचा विचार करत आहे.
प्रस्तावित 'ऑटोमेटेड गाइडवे ट्रान्झिट' (AGT) प्रणालीचा उद्देश 'लास्ट-माईल कनेक्टिव्हिटी' (प्रवासाच्या शेवटच्या टप्प्यातील जोडणी) सुधारणे हा आहे, परंतु हा प्रकल्प अद्याप नियोजनाच्या टप्प्यावर आहे.
हा प्रस्तावित मार्ग विरार पूर्व येथील सहकार नगरजवळ (बुलेट ट्रेन स्टेशनच्या जवळ) सुरू होईल आणि नालासोपारा पश्चिमेकडे जाईल, जिथे मेट्रो मार्ग 13 चा भूमिगत विभाग नियोजित आहे.
हा उन्नत मार्ग विद्यमान उपनगरीय रेल्वे रुळांवरून जाईल. अधिकारी नालासोपारा रेल्वे स्टेशनशी संभाव्य जोडणीचाही विचार करत आहेत, ज्यामुळे प्रवाशांना हाय-स्पीड रेल, मेट्रो आणि उपनगरीय रेल्वे सेवांमध्ये अदलाबदल (interchange) करणे शक्य होईल.
हा प्रस्ताव विरार बुलेट ट्रेन स्टेशनच्या आसपासच्या सुमारे 463 हेक्टर क्षेत्राचा समावेश असलेल्या व्यापक स्थानिक विकास आराखड्याचा एक भाग आहे.
पारंपारिक बसेसपेक्षा वेगळे, प्रस्तावित AGT वाहने एका समर्पित उन्नत मार्गावर (गाइडवेवर) चालकाशिवाय चालतील.
ही प्रणाली विशेषतः तयार केलेल्या मार्गावरून धावणाऱ्या चाके असलेल्या वाहनांचा वापर करते आणि पारंपारिक मेट्रोला एक संभाव्य पर्याय म्हणून याचा विचार केला जात आहे.
ही तंत्रज्ञान प्रणाली दाट लोकवस्तीच्या भागांसाठी उपयुक्त ठरू शकते, जिथे जमिनीची उपलब्धता आणि बांधकामाचा खर्च हे महत्त्वाचे मुद्दे असतात.
पारंपारिक मेट्रो मार्गासाठी आवश्यक असलेल्या रचनेच्या तुलनेत याचे मार्ग आणि आधारभूत संरचना (structures) अधिक अरुंद असण्याची अपेक्षा आहे.
सुरुवातीच्या प्रस्तावानुसार, प्रति वाहन किंवा ट्रेनसेट सुमारे 50 ते 70 प्रवाशांची क्षमता अपेक्षित आहे. विचाराधीन असलेले तंत्रज्ञान जपानमध्ये कार्यरत असलेल्या स्वयंचलित परिवहन प्रणालींवर आधारित आहे.
जरी सुरुवातीच्या योजनेत 3.1 किमी अंतराचा समावेश असला, तरी नियोजक विरारच्या समुद्रकिनाऱ्याच्या दिशेने हा मार्ग वाढवण्याचाही विचार करत आहेत. याची अंमलबजावणी झाल्यास, हा मार्ग कालांतराने सुमारे 17 किमीपर्यंत वाढू शकतो.
अधिक वाहने किंवा डबे (कोचेस) जोडून या प्रणालीची क्षमता वाढवता येऊ शकते, ज्यामुळे 400 किंवा त्याहून अधिक प्रवाशांची सोय होऊ शकेल.
तथापि, अंतिम मार्ग, प्रवासी क्षमता, तंत्रज्ञान आणि परिचालन व्यवस्था अद्याप निश्चित केलेली नाही. विरार एजीटी (AGT) प्रकल्पाला कधी मंजुरी मिळेल?
VVCMC (वसई-विरार शहर महानगरपालिका) ही संस्था 'टंडन अर्बन सोल्युशन्स प्रायव्हेट लिमिटेड' आणि 'जपान इंटरनॅशनल कोऑपरेशन एजन्सी' (JICA) चा समावेश असलेल्या जपानी पथकासोबत मिळून स्थानिक क्षेत्र विकास आराखडा तयार करत आहे.
नोव्हेंबर 2026 च्या सुरुवातीपर्यंत हा मसुदा आराखडा तयार होण्याची अपेक्षा आहे; त्यानंतर तो मंजुरीसाठी महाराष्ट्र सरकारकडे सादर केला जाईल.
प्रस्तावित एजीटी कॉरिडॉरला अद्याप अंतिम मंजुरी मिळालेली नाही, तसेच त्याच्या बांधकामाची किंवा सुरू होण्याची तारीखही जाहीर झालेली नाही.
या प्रकल्पासाठी निधीची तरतूद, अंमलबजावणी करणारी यंत्रणा आणि इंटरचेंजच्या (एका वाहतूक व्यवस्थेतून दुसऱ्या व्यवस्थेत बदलण्याच्या ठिकाणांच्या) तपशीलवार योजनांबाबतही अद्याप निर्णय झालेला नाही.
मंजुरी मिळाल्यास, ही 'एलिव्हेटेड ऑटोमेटेड बस' (उंच मार्गावरून धावणारी स्वयंचलित बस) सेवा प्रस्तावित बुलेट ट्रेन स्टेशन, मेट्रो मार्ग 13 आणि उपनगरीय रेल्वे जाळे यांच्यातील संपर्क सुधारू शकेल.
यामुळे विरार, नालासोपारा आणि मुंबई महानगर क्षेत्रातील इतर भागांदरम्यान प्रवास करणाऱ्या नागरिकांचा पुढील प्रवास अधिक सुलभ होऊ शकेल.
या प्रकल्पाचे यश त्याच्या अंतिम मार्गाची आखणी (अलाइनमेंट), सेवेची वारंवारता, इंटरचेंज सुविधा आणि प्रवाशांची मागणी हाताळण्याची क्षमता यांवर अवलंबून असेल.
सध्या तरी, 3.1 किमी लांबीचा हा एजीटी कॉरिडॉर विरार बुलेट ट्रेन स्टेशन परिसराच्या व्यापक विकास आराखड्यातील केवळ एक प्रस्ताव आहे.
राज्य सरकारकडे मंजुरीसाठी मसुदा आराखडा सादर करणे हा या प्रक्रियेतील पुढील महत्त्वाचा टप्पा असेल.
हेही वाचा
