अमृत भारत स्टेशन योजनेअंतर्गत महाराष्ट्रातील (maharashtra) रेल्वे स्थानकांवर विकास कामे (station upgrade) वेगाने सुरू आहेत. आतापर्यंत, राज्यातील 15 स्थानकांवर सुधारणा कामे पूर्ण झाली आहेत.
यात आमगाव, चांदा किल्ला, चिंचपोकळी, देवळाली, धुळे, केडगाव, लासलगाव, लोणंद जंक्शन, माटुंगा (matunga), मूर्तिजापूर जंक्शन, नेताजी सुभाषचंद्र बोस इतवारी जंक्शन, परळ, सावदा, शहाड आणि वडाळा रोड इ. स्थानकांचा समावेश आहे.
अमृत भारत स्टेशन योजनेअंतर्गत रेल्वे मंत्रालय देशभरातील रेल्वे स्थानकांचा टप्प्याटप्प्याने पुनर्विकास करत आहे. यामध्ये देशभरात ओळखल्या गेलेल्या 1337 स्थानकांमध्ये महाराष्ट्रातील 132 स्थानके समाविष्ट आहेत.
वरीलपैकी काही स्थानकांची कामे खालीलप्रमाणे आहे:
वाठार स्टेशन: नवीन पोर्टिको, स्टेशन इमारतीची सुधारणा, वॉटर बूथ, नवीन मुख्य प्रवेशद्वार, पार्किंग क्षेत्र, परिभ्रमण क्षेत्र, प्रवेशद्वार लॉबीची सुधारणा, पार्किंग क्षेत्राची कंपाउंड वॉल, प्लॅटफॉर्म क्रमांक 1 वर प्लॅटफॉर्म शेड, प्लॅटफॉर्म सरफेसिंग, प्रतीक्षालयाची सुधारणा इ. कामे पूर्ण झाली आहेत. तसेच फिनिशिंगची कामे हाती घेण्यात आली आहेत.
नांदगाव स्टेशन: प्रवेशद्वार आणि बाहेर पडण्याचे गेट, प्लॅटफॉर्म सरफेसिंग, प्लॅटफॉर्म शेल्टर, स्टेशन इमारतीची सुधारणा, बुकिंग ऑफिस, फूट ओव्हर ब्रिज, सीमा भिंत, परिभ्रमण क्षेत्र, पार्किंग क्षेत्र, चिन्हे आणि प्रकाशयोजना पूर्ण झाली आहे. फिनिशिंगची कामे हाती घेण्यात आली आहेत.
नांदुरा स्टेशन: प्लॅटफॉर्म सरफेसिंग, प्लॅटफॉर्म शेल्टर, बुकिंग ऑफिस, प्रवेशद्वार, प्रतीक्षालयाची सुधारणा, शौचालय, स्टेशन इमारत, परिभ्रमण क्षेत्र, पार्किंग क्षेत्र, चिन्हे, कोच इंडिकेशन बोर्ड, स्टेशन रोषणाई आणि सीमा भिंत पूर्ण झाली आहे. फिनिशिंगची कामे हाती घेण्यात आली आहेत.
हडपसर स्टेशन: नवीन स्टेशन इमारत, प्रतीक्षालय, 12 मीटर फूट ओव्हर ब्रिज, भूमिगत टाकी, प्लॅटफॉर्म शेल्टर, प्लॅटफॉर्म सरफेसिंगची सुधारणा, परिभ्रमण क्षेत्र, स्टेशन रोषणाई, चिन्हे, लिफ्ट, एस्केलेटर आणि लँडस्केपिंगची कामे हाती घेण्यात आली आहेत. फिनिशिंगची कामे हाती घेण्यात आली आहेत.
बारामती स्टेशन: प्लॅटफॉर्म शेल्टर, सेप्टिक टँक, शौचालय, कंपाऊंड वॉल, वॉटर बूथ, बुकिंग ऑफिसची सुधारणा, प्लॅटफॉर्म सरफेसिंग, वेटिंग रूम, पोर्टिको, सर्क्युलेशन एरिया, साइनेज आणि स्टेशन रोषणाईची कामे पूर्ण झाली आहेत. फिनिशिंगची कामे हाती घेण्यात आली आहेत.
महाराष्ट्र राज्यात अमृत भारत स्टेशन योजनेअंतर्गत विकासासाठी निवड झालेल्या स्थानकांची नावे खालीलप्रमाणे आहेत:
एकूण स्थानके | स्थानकांची नावे |
132 | अहमदनगर, अजनी (नागपूर), अक्कलकोट रोड, अकोला, आकुर्डी, अमळनेर, आमगाव, अमरावती, अंधेरी, बडनेरा, बल्हारशाह, बांद्रा टर्मिनस, बारामती, बेलापूर, भंडारा रोड, भोकर, भुसावळ, बोरीवली, भायखळा, चाळीसगाव, चांदा फोर्ट, चंद्रपूर, चर्नी रोड, छत्रपती संभाजीनगर, छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस, चिंचपोकळी (chinchpokli), चिंचवड, दादर (मध्य), दादर (पश्चिम), दहिसर, दौंड, देहू रोड, देवळाली, धामणगाव, धरणगाव, धाराशिव, धर्माबाद, धुळे, दिवा, दुधणी, गंगाखेड, गोधनी, गोंदिया, ग्रँट रोड, हडपसर, हातकणंगले, हजूर साहेब नांदेड, हिमायतनगर, हिंगणघाट, हिंगोली डेक्कन, इगतपुरी, जळगाव, जालना, जेऊर, जोगेश्वरी, कल्याण जंक्शन, कामठी, कांदिवली, कांजूर मार्ग, कराड, काटोल, केडगाव, किनवट, कोपरगाव, कुर्डूवाडी जंक्शन, कुर्ला जंक्शन, लासलगाव, लातूर, लोकमान्य टिळक टर्मिनस, लोणंद जंक्शन, लोणावळा, लोअर परळ, मालाड, मलकापूर, मनमाड जंक्शन, मानवत रोड, मरीन लाईन्स, माटुंगा, मिरज जंक्शन, मुदखेड जंक्शन, मुंबई सेंट्रल (mumbai central), मुंब्रा, मुर्तिजापूर जंक्शन, नागरसोल, नागपूर जंक्शन, नांदगाव, नांदुरा, नंदुरबार, नरखेड जंक्शन, नाशिक रोड, नेताजी सुभाषचंद्र बोस इटवारी जंक्शन, पाचोरा जंक्शन, पालघर, पंढरपूर, पनवेल जंक्शन, परभणी जंक्शन, परळ (parel), परळी वैजनाथ, परतूर, फलटण, प्रभादेवी, पुलगाव जंक्शन, पुणे जंक्शन, पूर्णा जंक्शन, रावेर, रोतेगाव, साईनगर शिर्डी, सँडहर्स्ट रोड, सांगली, सातारा, सावदा, शेलू, सेवाग्राम, शहाड (shahad), शेगाव, शिवाजीनगर पुणे, श्री छत्रपती शाहू महाराज टर्मिनस कोल्हापूर, सोलापूर, तळेगाव, ठाकुर्ली, ठाणे, टिटवाळा, तूमसर रोड, उमरी, उरुळी, वडाळा रोड (wadala), विद्याविहार, विक्रोळी, वडसा, वर्धा, वाशीम, वाठार |
या योजनेत स्थानकांमध्ये सुधारणा करण्यासाठी मास्टर प्लॅन तयार करणे आणि टप्प्याटप्प्याने त्यांची अंमलबजावणी करणे समाविष्ट आहे. मास्टर प्लॅनिंगमध्ये हे समाविष्ट आहे:
शिवाय, अमृत भारत स्टेशन योजनेसह स्थानकांच्या विकास / सुधारणा / आधुनिकीकरणासाठी सामान्यतः योजना प्रमुख-53 'ग्राहक सुविधा' अंतर्गत निधी दिला जातो.
योजना प्रमुख-53 अंतर्गत वाटप आणि खर्चाचे तपशील विभागीय रेल्वेनुसार ठेवले जातात. महाराष्ट्र राज्य मध्य रेल्वे, दक्षिण मध्य रेल्वे, दक्षिण पूर्व मध्य रेल्वे आणि पश्चिम रेल्वे या चार रेल्वे झोनच्या अखत्यारीत येते.
गेल्या तीन वर्षांपासून आणि चालू वर्षात, 11,190 कोटी रुपये वाटप करण्यात आले आहेत. तर गेल्या तीन वर्षांत आणि चालू वर्षात (ऑक्टोबर 2025 पर्यंत) 9,198 कोटी रुपये खर्च करण्यात आला आहे.
हेही वाचा