मुंबईतील सेंट्रल रेल्वे (Central Railway) मार्गावरील सीएसएमटी (CSMT) ते कुर्ला (Kurla) दरम्यान 5वी आणि 6वी रेल्वे लाईन टाकण्याचा अनेक वर्षांपासून रखडलेला प्रकल्प अखेर मार्गी लागण्याच्या दिशेने पुढे सरकत आहे.
हा प्रकल्प गेली 20 वर्षांहून अधिक काळ जमीन संपादनाच्या अडचणींमुळे अडकला होता. विशेषतः चूनाभट्टी–कुर्ला आणि धारावी भागातील स्वदेशी मिल Swadeshi Mill परिसरातील जमीन ही मोठी अडचण होती.
मात्र, 20 जानेवारी 2026 रोजी मध्य रेल्वेने स्वदेशी मिल, कुर्ला आणि विद्याविहार येथील जमीन संपादन प्रक्रिया पूर्ण केली. त्यामुळे आता या प्रकल्पासाठी साइट क्लिअरन्स आणि पुढील बांधकामासाठी मार्ग मोकळा झाला आहे.
सध्या स्वदेशी मिल परिसरातील प्रकल्पग्रस्त (PAP) बांधकामे पाडण्याची तयारी सुरू आहे. Mumbai Metropolitan Region Development Authority (MMRDA) ने 714 पात्र कुटुंबांचे पुनर्वसन करून त्यांना पर्यायी घरे दिली आहेत. त्यांचे स्थलांतरही सुरू आहे.
पाडकामासाठी यंत्रसामग्री, कामगार आणि उपकरणे साइटवर आणली जात आहेत. तसेच सुरक्षा व्यवस्थेसाठी Railway Protection Force, Government Railway Police आणि मुंबई पोलीस झोन 5 यांची मदत घेण्यात येणार आहे.
हे पाडकाम एका महिन्यात पूर्ण होण्याची शक्यता आहे. त्यानंतर प्रत्यक्ष बांधकाम कामांना सुरुवात होईल. मात्र, सायन ब्रिजसह इतर सुरू असलेल्या प्रकल्पांचे काम पूर्ण झाल्यानंतरच पुढील टप्पा सुरू होणार आहे. प्रभादेवी ब्रिज आधीच या 5वी-6वी लाईन लक्षात घेऊन डिझाइन करण्यात आला असल्याने त्या भागात अडथळे येणार नाहीत.
हा प्रकल्प सुमारे 17 वर्षांपूर्वी मंजूर झाला होता. याचा मुख्य उद्देश म्हणजे लांब पल्ल्याच्या मेल, एक्सप्रेस आणि मालगाड्यांना उपनगरी लोकल सेवांपासून वेगळे करणे. प्रकल्प पूर्ण झाल्यानंतर सध्याच्या 3री आणि 4थी लाईन पूर्णपणे लोकल गाड्यांसाठी वापरता येतील, तर नवीन 5वी आणि 6वी लाईन नॉन-सबर्बन वाहतुकीसाठी राखीव असतील.
सध्या मध्य रेल्वेचे उपनगरी जाळे जगातील सर्वात व्यस्त नेटवर्कपैकी एक आहे. CSMT–कुर्ला–कल्याण मार्गावर दररोज 1,820 हून अधिक लोकल गाड्या धावतात, ज्यामध्ये सुमारे 800 ते 900 गाड्या मेन लाईनवर चालतात. दररोज सुमारे 38 लाख प्रवासी या सेवांचा वापर करतात.
दरम्यान, CSMT ते परळ दरम्यान जागेच्या कमतरतेमुळे सहावी लाईन टाकणे शक्य नसल्याचे समोर आले आहे. मात्र पाचवी लाईन टाकण्याचे काम सुरू राहणार असून, मर्यादित जागेतच अभियंते नियोजन करत आहेत.
हेही वाचा