महाराष्ट्र सरकारने राज्यातील मुलांमध्ये वाढत चाललेल्या डिजिटल व्यसनाच्या समस्येचा आणि त्याचा आरोग्यावर होणाऱ्या परिणामांचा अभ्यास करण्यासाठी विशेष टास्क फोर्स स्थापन केली आहे. विद्यार्थ्यांमध्ये वाढलेला स्क्रीन टाइम, ऑनलाइन गेमिंग आणि सोशल मीडियाचा अतिरेक याबाबत वाढत्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर हा निर्णय घेण्यात आला आहे.
माहिती तंत्रज्ञान मंत्री आशिष शेलार यांनी बुधवारी Maharashtra Legislative Council मध्ये ही माहिती दिली. त्यांनी सांगितले की, या विषयाचा सविस्तर आणि संरचित आढावा घेण्याचा सरकारचा उद्देश आहे. टास्क फोर्स मुलांच्या डिजिटल साधनांवरील आणि ऑनलाइन गेम्सवरील वाढत्या अवलंबित्वाचे शारीरिक, मानसिक आणि सामाजिक परिणाम तपासणार आहे.
ही टास्क फोर्स 2 फेब्रुवारी 2026 रोजी स्थापन करण्यात आली. या समितीत पालक, समुपदेशक, मानसोपचारतज्ज्ञ, डॉक्टर, शिक्षणतज्ज्ञ, आयटी तज्ज्ञ, वकील, कायदा अंमलबजावणी अधिकारी, तंत्रज्ञानतज्ज्ञ आणि सरकारी अधिकारी यांचा समावेश आहे. इतर संबंधित घटकांनाही या गटात स्थान देण्यात आले आहे.
ही समिती पुढील अधिवेशनापूर्वी आपला अहवाल सादर करणार आहे. अहवाल आल्यानंतर सरकार त्यातील निष्कर्षांवर आधारित आवश्यक पावले उचलणार आहे. दोन्ही सभागृहांतील सदस्यांचा समावेश असलेली संयुक्त समिती या विषयावर अधिक सविस्तर चर्चा करेल.
ही माहिती आमदार निरंजन दावखरे आणि संजय केणेकर यांनी मांडलेल्या लक्षवेधी सूचनेच्या उत्तरादाखल देण्यात आली. चर्चेदरम्यान मंत्र्यांनी विद्यार्थ्यांमध्ये डिजिटल साधनांच्या अतिरेकामुळे निर्माण होणाऱ्या समस्या अधोरेखित केल्या. यामध्ये एकाग्रतेचा अभाव, झोपेच्या समस्या, मानसिक ताण, चिडचिड आणि सामाजिक एकाकीपणा यांचा समावेश आहे.
मंत्र्यांनी या समस्येवर उपाययोजना करताना पालकांचा सहभाग महत्त्वाचा असल्याचे सांगितले. संतुलित आणि नियंत्रित स्क्रीन वापरावर भर देण्याची गरज त्यांनी व्यक्त केली. तसेच कुटुंब, शाळा आणि समाजात जनजागृती कार्यक्रम राबविण्याचे आवाहन केले.
सरकार काही नियामक उपायांचाही विचार करत आहे. यामध्ये गेमिंग प्लॅटफॉर्मवर अल्पवयीन मुलांसाठी टाइम-आउट फीचर आणि दररोजच्या खेळाच्या वेळेची मर्यादा निश्चित करणे, भारतीय गेमिंग रेटिंग प्रणाली तयार करणे, ‘लूट बॉक्स’चे नियमन आणि ई-केवायसीद्वारे वय पडताळणी यांचा समावेश आहे.
डिजिटल प्लॅटफॉर्मसंबंधित बहुतांश कायदेविषयक अधिकार गव्हरमेंट ऑफ इंडियाकडे आहेत. सध्या गेमिंग उद्योग वेगाने वाढत असून जागतिक गेमिंग बाजारपेठेची किंमत 200 अब्ज अमेरिकी डॉलर्सपेक्षा अधिक आहे.
मोबाइल गेम डाउनलोडमध्ये भारत जगात आघाडीवर आहे. महाराष्ट्रात गेमिंग क्षेत्राची बाजारपेठ 2027 पर्यंत 8.6 अब्ज अमेरिकी डॉलर्सपर्यंत पोहोचण्याचा अंदाज आहे.
हेही वाचा