खारफुटीची (mangroves) जंगले आपल्या परिसंस्थेसाठी अत्यंत आवश्यक आहेत.
उष्णकटिबंधीय आणि उपोष्णकटिबंधीय भरती-ओहोटीच्या प्रदेशात वसलेल्या या जंगलांचे वैशिष्ट्य म्हणजे येथील क्षार-सहिष्णु वृक्ष (हॅलोफाइट्स), जे ऑक्सिजनची कमतरता असलेल्या पाणथळ जमिनीतही वाढतात.
खारफुटीच्या जंगलांचे संरक्षण करण्यासाठी आणि खारफुटी परिसंस्था व त्यांच्या जैवविविधतेबद्दल जागरूकता निर्माण करण्यासाठी, महाराष्ट्र (maharashtra) सरकारने एक अत्यंत महत्त्वाचे पाऊल उचलले आहे.
अंदाजे 33.43 कोटी रुपये खर्च करून मुंबईतील (mumbai) पहिले खारफुटीचे जंगल उभारले आहे. हा प्रकल्प 8 हेक्टरवर पसरलेला असून, तो एप्रिलमध्ये खुला होणार आहे.
गोराई येथे पहिले समर्पित खारफुटी वन उद्यान सुरू होत असल्याने मुंबईच्या पर्यावरण-पर्यटनाला मोठी चालना मिळणार आहे.
यामुळे रहिवाशांना शहराच्या किनारी परिसंस्थेचा जवळून अनुभव घेण्याची एक दुर्मिळ संधी मिळणार आहे.
महाराष्ट्र वन विभागाच्या खारफुटी कक्षाने विकसित केलेला हा प्रकल्प सुमारे आठ हेक्टरवर पसरलेला आहे.
खारफुटी संवर्धनाबद्दल जागरूकता निर्माण करण्याबरोबरच एक निसर्गरम्य मनोरंजनाची जागा उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने याची रचना करण्यात आली आहे.
गोराई खारफुटी उद्यान हे एक पर्यावरण-पर्यटन उद्यान आहे, जे सुरुवातीला 1 मे 2025 रोजी उघडणार होते.
मान्सूनच्या आगमनामुळे, ते आता मे 2026 मध्ये उघडणार आहे. या उद्यानात खारफुटीचे एकही झाड न तोडता बांधलेला 740 मीटर लांबीचा एक लाकडी मार्ग (बोर्डवॉक) आहे.
यामुळे पर्यटकांना त्यातून चालत जाऊन नाजूक खारफुटी परिसंस्थेचा अगदी जवळून अनुभव घेता येईल.
किनारी जैवविविधतेबद्दल जागरूकता निर्माण करण्याच्या उद्देशाने महाराष्ट्र वन विभागाच्या खारफुटी कक्षाने हा प्रकल्प विकसित केला आहे.
या उद्यानात एक लाकडी पदपथ, सभोवतालच्या खाडीचे विहंगम दृश्य देणारा एक व्ह्यूइंग डेक आणि 18 मीटर उंचीचा पक्षी निरीक्षण मनोरा यांचा समावेश आहे.
तसेच, येथे दोन मजली निसर्ग माहिती केंद्र (शैक्षणिक केंद्र) असून, त्यात ग्रंथालय, दृकश्राव्य कक्ष, छतावरील उपहारगृह इत्यादी सुविधा आहेत.
पार्कमध्ये जाण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे रेल्वे. लोकल ट्रेन पकडा आणि बोरिवली स्टेशनवर उतरा.
तिथून तुम्ही गोराई क्रीकपर्यंत बसने जाऊ शकता किंवा स्टेशनवरून क्रीकपर्यंत ऑटोने जाऊ शकता.
तसेच ते स्टेशनपासून अवघ्या पाच किलोमीटरवर आहे आणि ऑटो-रिक्षा किंवा टॅक्सीने प्रवासाला साधारणपणे 10-20 मिनिटे लागतात, तर बसने सुमारे 25 मिनिटे लागतात.
हेही वाचा