'स्विच मोबिलिटी ऑटोमोटिव्ह लिमिटेड'कडून (Switch Mobility Automotive Ltd.) मागवण्यात आलेल्या उर्वरित 150 वातानुकूलित इलेक्ट्रिक डबल-डेकर बसेससाठी (double decker bus) 'बेस्ट' (best) समितीने सुधारित देयक रचना (पेमेंट स्ट्रक्चर) मंजूर केली आहे.
यामुळे मुंबईच्या (mumbai) या प्रतिष्ठित डबल-डेकर बसेसचे मोठ्या प्रमाणावर पुनरागमन होणार आहे.
या निर्णयामुळे कराराशी संबंधित तो वाद मिटण्याची अपेक्षा आहे, ज्यामुळे या बसेसच्या पुरवठ्याला दोन वर्षांहून अधिक काळ विलंब झाला होता.
'बेस्ट'ने सुरुवातीला 'स्विच मोबिलिटी'ला 'ग्रॉस कॉस्ट कॉन्ट्रॅक्ट' (GCC) मॉडेल अंतर्गत 200 इलेक्ट्रिक डबल-डेकर बसेसचा पुरवठा आणि संचालन करण्याचे कंत्राट दिले होते.
आतापर्यंत कंपनीने 50 बसेसचा पुरवठा केला आहे, तर उर्वरित 150 बसेसचा पुरवठा संचालन दराबाबतच्या मतभेदांमुळे रखडला होता.
'बेस्ट' समितीने आता उर्वरित बसेससाठी प्रति-किलोमीटर 3.65 रुपयांची वाढ मंजूर केली आहे. यामुळे सुधारित GCC दर प्रति-किलोमीटर अंदाजे 60.25 रुपये इतका होईल.
प्रस्तावानुसार, या वाढीमध्ये खालील बाबींचा समावेश आहे:
* 'इलेक्ट्रॉनिक व्हेईकल स्टॅबिलिटी कंट्रोल' (EVSC) प्रणालीच्या विकासाशी संबंधित खर्चासाठी प्रति-किलोमीटर 2.87 रुपये
* प्रणालीच्या देखभालीसाठी प्रति-किलोमीटर 0.78 रुपये
हा सुधारित दर विद्यमान करारात समाविष्ट केला जाईल, ज्यामुळे 'स्विच मोबिलिटी'ला उत्पादन आणि पुरवठा पुन्हा सुरू करता येईल.
या बसेस विद्यमान 12 वर्षांच्या करारांतर्गतच चालवल्या जातील. समितीच्या मंजुरीनंतर, 'बेस्ट'तर्फे 'स्विच मोबिलिटी'ला सुधारित अटींबाबत अधिकृतपणे कळवले जाईल आणि त्यानंतर कंपनी उत्पादनाचे व पुरवठ्याचे नवीन वेळापत्रक सादर करेल.
अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, 2026 च्या अखेरीस टप्प्याटप्प्याने बसेसचा पुरवठा सुरू होऊ शकतो.
तांत्रिक आणि कराराशी संबंधित मुद्द्यांमुळे डिसेंबर 2024 पासून हा पुरवठा रखडला होता. त्यानंतर कायदेशीर आणि तांत्रिक स्तरावर या प्रकरणाची तपासणी करण्यात आली आणि तांत्रिक समितीने केंद्र सरकारच्या अधिसूचनेनुसार प्रति-किलोमीटर देयकात सुधारणा करण्याची शिफारस केली.
या इलेक्ट्रिक डबल-डेकर बसेसची रचना अधिक आरामदायक आणि पर्यावरणपूरक प्रवासाचा अनुभव देण्यासाठी करण्यात आली आहे. प्रस्तावित बसेसमध्ये प्रवाशांच्या सोयीसाठी अनेक वैशिष्ट्ये असतील, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
शांत आणि प्रदूषणमुक्त संचालनासाठी इलेक्ट्रिक इंजिन प्रणाली (electric propulsion)
या बसेसच्या समावेशामुळे मुंबईतील काही अत्यंत वर्दळीच्या मार्गांवर बसण्याची क्षमता वाढण्याची अपेक्षा आहे; या मार्गांवर अनेकदा उपलब्ध क्षमतेपेक्षा प्रवाशांची मागणी जास्त असते.
'बेस्ट' समितीच्या अध्यक्षा तृष्णा विश्वासराव यांनी काही बसेसचे रूपांतर 'ओपन-डेक' (छत नसलेल्या) आणि अर्ध-वातानुकूलित (semi-AC) वाहनांमध्ये करण्याचा प्रस्तावही मांडला आहे.
या प्रस्तावांतर्गत सुमारे पाच ते सात बसेस पर्यटन आणि शहर दर्शनासाठी (sightseeing) वापरल्या जाऊ शकतात.
अशा सेवांमुळे प्रवासी आणि पर्यटकांना मुंबईचा अनुभव घेण्याचा एक वेगळा मार्ग मिळेल आणि शहराच्या पर्यटन क्षमतेलाही चालना मिळेल.
ही नवीन मंजुरी म्हणजे इलेक्ट्रिक बसेसचा वापर वाढवण्याच्या आणि पारंपरिक डिझेल-चालित वाहनांवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या 'बेस्ट'च्या व्यापक धोरणाचाच एक भाग आहे.
'बेस्ट' सध्या सुमारे 2,800 बसेस चालवते, मात्र त्यापैकी केवळ 200 हून अधिक बसेस थेट उपक्रमाच्या (बेस्टच्या) मालकीच्या आहेत.
त्यांच्या ताफ्यातील मोठा भाग खाजगी कंत्राटदारांमार्फत 'जीसीसी' (GCC) आणि 'वेट-लीज' (wet-lease) करारांतर्गत चालवला जातो.
हा उपक्रम दररोज सुमारे 25 लाख प्रवाशांची वाहतूक करतो, त्यामुळे मुंबईची सार्वजनिक वाहतुकीची वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी ताफ्याचा विस्तार करणे महत्त्वाचे आहे.
'बेस्ट'ची आगामी महिन्यांत आणखी वातानुकूलित इलेक्ट्रिक सिंगल-डेकर आणि डबल-डेकर बसेस समाविष्ट करण्याची योजना आहे आणि त्यासाठी अनेक पुरवठादारांना सूचनाही देण्यात आल्या आहेत.
कंत्राटाशी संबंधित वाद आता सुटण्याच्या मार्गावर असल्याने, उर्वरित 150 इलेक्ट्रिक डबल-डेकर बसेसचा पुरवठा मुंबईच्या सार्वजनिक वाहतूक व्यवस्थेला मोठी चालना देऊ शकेल.
तसेच, यामुळे शहराच्या सर्वात ओळखल्या जाणाऱ्या बस प्रकारांपैकी एक प्रकार अधिक स्वच्छ आणि आधुनिक स्वरूपात पुन्हा सेवेत दाखल होईल.
हेही वाचा