मुंबईतील छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनल्स Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus (CSMT) स्थानकाचे तब्बल 2450 कोटी रुपयांच्या खर्चातून अत्याधुनिक मल्टिमोडल रेल्वे हबमध्ये रूपांतर करण्याची मोठी योजना सुरू आहे. मात्र, या भव्य पुनर्विकासासोबतच स्थानकाबाहेरील दररोजचा गोंधळ, वाहतूक कोंडी आणि अव्यवस्था अजूनही मोठे आव्हान असल्याचे समोर आले आहे.
पुण्यातील वरिष्ठ मीडिया व्यावसायिक प्रद्युमन महेश्वरी (Pradyuman Maheshwari) यांनी सादर केलेल्या रिडेव्हलपमेंट प्रस्तावात CSMT ची खरी समस्या ही केवळ पायाभूत सुविधांची नसून व्यवस्थापनातील त्रुटी, विविध यंत्रणांतील समन्वयाचा अभाव आणि सार्वजनिक जागेचा गैरवापर असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
युनेस्को जागतिक वारसा स्थळ असलेल्या CSMT ची तुलना जगातील Grand Central Terminal, St Pancras International आणि Tokyo Station सारख्या मोठ्या रेल्वे स्थानकांशी केली जाते. मात्र, महेश्वरी यांच्या मते, स्थानकाबाहेरील प्रवाशांचा अनुभव या दर्जाच्या खूपच खाली आहे.
महेश्वरी यांनी नमूद केलेल्या प्रमुख समस्या पुढीलप्रमाणे आहेत:
पदपथांवरील अतिक्रमण
ओला-उबेर Ola-Uber साठी स्वतंत्र पिकअप झोन नसणे
काळी-पिवळी टॅक्सींची अनियमित पार्किंग
BEST बसमुळे पादचारी हालचालींमध्ये अडथळे
खासगी वाहनांचा वाढता ताबा
प्लॅटफॉर्म 8 ते 13 परिसरात प्रचंड गर्दी
अधिकाऱ्यांच्या वाहनांवर टीका
CSMT च्या मुख्य प्रवेशद्वारासमोरील महत्त्वाची जागा रेल्वे अधिकाऱ्यांच्या वाहनांसाठी वापरली जात असल्याबद्दलही महेश्वरी यांनी टीका केली. त्यांनी ही पार्किंग व्यवस्था प्लॅटफॉर्म 18 जवळील रिकाम्या रेल्वे जागेत हलवण्याचा किंवा व्हॅलेट सिस्टीम सुरू करण्याचा प्रस्ताव दिला आहे.
दरम्यान, CSMT च्या पुनर्विकासाचे काम वेगाने सुरू असून या प्रकल्पाद्वारे स्थानकाचा 1930 च्या दशकातील ऐतिहासिक वारसा जपत आधुनिक बहुमजली ट्रान्सपोर्ट हब उभारण्यात येणार आहे.
या प्रकल्पात पुढील सुविधा उभारल्या जाणार आहेत:
100 लिफ्ट्स
75 एस्कलेटर
10 ट्रॅव्हलेटर
1700 वाहनांसाठी पार्किंग व्यवस्था
या संपूर्ण प्रकल्पाला “RailOPolis” असे नाव देण्यात आले आहे. या मॉडेलमध्ये रेल्वे वाहतूक, शॉपिंग, खाद्यपदार्थ, मनोरंजन आणि पर्यटन सुविधा एकत्रित करण्यात येणार आहेत.
आऊटस्टेशन प्लॅटफॉर्मवरील एलिव्हेटेड डेकवर पुढील सुविधा असतील:
तिकीट काउंटर
वातानुकूलित प्रतीक्षालय
फूड स्टॉल्स
शॉपिंग आणि मनोरंजन झोन
प्रवासी सुविधा केंद्र
याशिवाय DN रोडपर्यंत जोडणारा 25 मीटर लांबीचा फूट ओव्हरब्रिजही उभारला जाणार आहे.
महेश्वरी यांनी मार्च 2027 पर्यंत टप्प्याटप्प्याने अंमलबजावणी करता येईल असा बहु-यंत्रणा आराखडा सुचवला आहे.
त्यातील प्रमुख प्रस्ताव:
प्लॅटफॉर्म 8-13 समोरील परिसर ‘पादचारी प्राधान्य झोन’ करणे
Ola-Uber, BEST आणि टॅक्सींसाठी स्वतंत्र झोन
Gateway of India, Flora Fountain आणि Nariman Point पर्यंत मिनी फीडर बस सेवा
परवानाधारक आणि नियंत्रित फेरीवाला झोन
प्रवाशांसाठी स्वतंत्र प्रतीक्षालय आणि स्वच्छ सुविधा
अधिकाऱ्यांच्या मते, या पुनर्विकासामुळे ऐतिहासिक वास्तूचे संवर्धन करताना प्रवाशांचा अनुभव अधिक आधुनिक, सुरक्षित आणि सोयीस्कर बनवण्याचा प्रयत्न केला जाणार आहे.
हेही वाचा