समितीने Maharashtra Pollution Control Board (एमपीसीबी) आणि Brihanmumbai Municipal Corporation (बीएमसी) यांना सर्व संबंधित घटकांचा समावेश असलेली संयुक्त समिती स्थापन करून पीओपी मूर्ती व्यवस्थापनासाठी व्यावहारिक आणि दीर्घकालीन धोरण तयार करण्याचे आवाहन केले आहे.
बीएसजीएसएसचे अध्यक्ष नरेश दहिबावकर (Naresh Dahibavkar) यांनी सांगितले की, पर्यावरण संरक्षण महत्त्वाचे असले तरी पीओपी मूर्तींवर संपूर्ण बंदी घालण्याऐवजी अन्य व्यवहार्य पर्यायांचा विचार केला जाऊ शकतो. गणेशोत्सवासंदर्भातील निर्णय घेताना सर्व संबंधित घटकांशी चर्चा होणे आवश्यक असल्याचे त्यांनी नमूद केले.
दरम्यान, गणेश विसर्जनानंतर विसर्जन तलावांमधून संकलित होणाऱ्या पीओपी मूर्तींच्या अवशेषांचे पुनर्प्रक्रिया आणि पुनर्वापर करण्यासाठी बीएमसीने प्रायोगिक प्रकल्पाला मंजुरी दिली आहे. या प्रकल्पांतर्गत सुमारे 10 टन पीओपी कचऱ्यावर प्रक्रिया केली जाणार असून त्यासाठी अंदाजे 20.44 लाख रुपये खर्च अपेक्षित आहे.
या प्रकल्पाची जबाबदारी Akarma Foundation या संस्थेकडे सोपविण्यात आली आहे. या संस्थेने यापूर्वी 2,050 टनांहून अधिक पीओपी कचऱ्यावर प्रक्रिया केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. त्यांच्या अनुभवामुळे आणि सादरीकरणामुळेच या पायलट प्रकल्पासाठी त्यांची निवड करण्यात आल्याचे सांगितले जाते.
दुसरीकडे, नवी मुंबई पालिका Navi Mumbai Municipal Corporation (एनएमएमसी) शहराला ‘रिसायकल हब’ म्हणून विकसित करण्याच्या दिशेने विविध शाश्वत उपक्रम राबवत आहे. कचरा पुनर्प्रक्रिया, पर्यावरण संरक्षण आणि सर्क्युलर इकॉनॉमीला चालना देण्यावर महापालिकेचा भर आहे.
याच पार्श्वभूमीवर गेल्या बुधवारी आयुक्तांच्या अध्यक्षतेखाली विशेष बैठक आयोजित करण्यात आली. या बैठकीत पर्यावरणतज्ज्ञ, संशोधक, स्वयंसेवी संस्था आणि शासकीय अधिकारी सहभागी झाले होते.
बैठकीदरम्यान Institute of Chemical Technology (आयसीटी) मुंबईच्या तज्ज्ञांनी पीओपी पुनर्प्राप्ती आणि पुनर्प्रक्रियेसंदर्भातील प्रायोगिक प्रकल्प सादर केला. तसेच विकेंद्रित कचरा व्यवस्थापन आणि लघुस्तरीय कचरा प्रक्रिया तंत्रज्ञानाची माहितीही देण्यात आली.
मूर्तीकार संघटनांच्या प्रतिनिधींनीही या बैठकीत सहभाग घेतला. पुनर्प्रक्रिया केलेल्या पीओपीचा वापर करून नव्या गणेशमूर्ती तयार करण्यास त्यांनी तत्त्वतः सहमती दर्शविली.
तसेच Nuotera या पर्यावरण संस्थेने पुनर्प्रक्रिया केलेल्या पीओपीपासून विद्यार्थ्यांसाठी अभ्यास टेबलसारखे शालेय फर्निचर तयार करण्याचा प्रस्ताव मांडला. त्यामुळे पीओपी कचऱ्याचा पर्यावरणपूरक पद्धतीने पुनर्वापर करण्याचा नवा पर्याय उपलब्ध होऊ शकतो.
पीओपी मूर्तींवरील बंदीच्या वादात आता पुनर्प्रक्रिया आणि पुनर्वापराचा पर्याय पुढे येत असून, पर्यावरण संरक्षण आणि गणेशोत्सव परंपरा यामध्ये संतुलन साधण्याचा प्रयत्न सुरू असल्याचे दिसून येत आहे.
हेही वाचा