मुंबईच्या महापौर ऋतु तावडे यांच्या हस्ते सोमवारी (13 जुलै) मुंबई सेंट्रल येथील डॉ. बी. वाय. एल. नायर रुग्णालयातील नूतनीकरण करण्यात आलेल्या अपघात आणि आपत्कालीन (Casualty) विभागाचे उद्घाटन करण्यात आले. यावेळी बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) आणि रुग्णालयातील वरिष्ठ अधिकारी उपस्थित होते.
नवीन आपत्कालीन विभागात बालरुग्णांसाठी स्वतंत्र इमर्जन्सी सेवा, किरकोळ शस्त्रक्रियांसाठी (Minor OT) ऑपरेशन थिएटर, साध्या जखमांवर टाके घालण्यासाठी सुविधा तसेच हाडांच्या दुखापतींसाठी प्लास्टर रूम उपलब्ध करण्यात आली आहे.
या प्रकल्पामुळे नायर रुग्णालय हे बीएमसीच्या अखत्यारितील पहिले रुग्णालय ठरणार आहे, जिथे स्वतंत्र 'डिझास्टर मॅनेजमेंट वॉर्ड' सुरू करण्यात येणार आहे. नैसर्गिक किंवा मानवनिर्मित आपत्तीच्या वेळी मोठ्या संख्येने जखमी झालेल्या रुग्णांवर एकाच ठिकाणी उपचार करण्यासाठी ही सुविधा उभारली जात आहे.
हा वॉर्ड नव्या कॅज्युअल्टी इमारतीच्या एका संपूर्ण मजल्यावर असणार असून पुढील सहा महिन्यांत तो कार्यान्वित होणार आहे. सुरुवातीला या वॉर्डमध्ये २० ते २१ खाटांची व्यवस्था असेल.
या वॉर्डमध्ये एकाच वेळी अनेक रुग्णांवर उपचार करण्याची क्षमता असेल. औषधे, वैद्यकीय उपकरणे आणि इतर अत्यावश्यक साहित्याचा कायमस्वरूपी साठा ठेवण्यात येणार आहे. तातडीच्या तपासण्यांसाठी रक्तनमुने घेण्याची स्वतंत्र सुविधा देखील उपलब्ध असेल.
या वॉर्डमध्ये भूकंप, बॉम्बस्फोट, इमारत कोसळणे, मोठ्या आगी, रस्ते अपघात अशा नैसर्गिक आणि मानवनिर्मित आपत्तींमधील रुग्णांवर उपचार केले जाणार आहेत.
तसेच धोकादायक किंवा विषारी रसायनांच्या संपर्कात आलेल्या रुग्णांसाठी स्वतंत्र 'डी-कॉन्टॅमिनेशन एरिया' तयार करण्यात येणार आहे. या ठिकाणी प्राथमिक उपचार करून रुग्णांना पुढील उपचारांसाठी हलवले जाईल.
रुग्णालय प्रशासनाच्या माहितीनुसार, आपत्तीग्रस्त रुग्णांना प्रथम या वॉर्डमध्ये दाखल करून त्यांची प्रकृती स्थिर केली जाईल. त्यानंतर आवश्यकतेनुसार विशेष उपचार देणाऱ्या रुग्णालयांमध्ये त्यांना हलवण्यात येईल.
उदाहरणार्थ, भाजलेल्या रुग्णांवर प्रथम नायर रुग्णालयात प्राथमिक उपचार केले जातील आणि त्यानंतर त्यांना बर्न्स व प्लास्टिक सर्जरीसाठी विशेष असलेल्या कस्तुरबा रुग्णालयात हलवले जाईल.
सध्या ज्या जागी हा वॉर्ड उभारण्यात येणार आहे, तेथे कार्डिओलॉजी आयसीयू कार्यरत आहे. मूळ हृदयरोग विभागाच्या नूतनीकरणामुळे हा आयसीयू तात्पुरता येथे सुरू आहे. या विभागात ऑक्सिजन लाईन्ससह आवश्यक वैद्यकीय सुविधा आधीपासूनच उपलब्ध असल्याने नवीन वॉर्डसाठी आवश्यक पायाभूत सुविधा तयार आहेत. हृदयरोग विभागाचे काम पूर्ण झाल्यानंतर ही जागा अधिकृतपणे डिझास्टर मॅनेजमेंट वॉर्डमध्ये रूपांतरित केली जाईल.
जेव्हा कोणतीही मोठी आपत्ती किंवा सामूहिक दुर्घटना घडलेली नसेल, तेव्हा या वॉर्डचा वापर ट्रॉमा आणि अतिदक्षता उपचारांची गरज असलेल्या नियमित रुग्णांसाठी केला जाणार आहे.
नूतनीकरण करण्यात आलेल्या आपत्कालीन विभागात आता एक्स-रे, पॅथॉलॉजी, प्लास्टर रूम, मायनर ऑपरेशन थिएटर आणि विविध आपत्कालीन वैद्यकीय सेवा उपलब्ध आहेत.
याशिवाय राज्य सरकारच्या वैद्यकीय मदत योजनांअंतर्गत मंजुरीसाठी 24 तास कार्यरत स्वतंत्र कक्ष सुरू करण्यात आला आहे. यापूर्वी ही सुविधा केवळ कार्यालयीन वेळेत उपलब्ध होती. आता आपत्कालीन शस्त्रक्रियांसाठी लागणाऱ्या मंजुऱ्या दिवस-रात्र कोणत्याही वेळी मिळू शकतील.
या प्रकल्पात नवीन शवागाराची (Mortuary) सुविधाही उभारण्यात येणार आहे. मेडिको-लीगल प्रकरणांसाठी कॅज्युअल्टी मेडिकल ऑफिसर सर्व कायदेशीर प्रक्रिया पूर्ण होईपर्यंत उपलब्ध राहतील.
दरम्यान, सध्याची कॅज्युअल्टी इमारत भविष्यात पाडून त्या ठिकाणी रेसिडेंट मेडिकल ऑफिसर्स (RMO) साठी 20 मजली आधुनिक निवासी इमारत उभारण्याचा मानस बीएमसीने व्यक्त केला आहे.
हेही वाचा