अन्नसुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी मोठी कारवाई करत, महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) मुंबईतील (mumbai) अत्यंत लोकप्रिय 'उडुपी' रेस्टॉरंटपैकी एक असलेल्या 'पूर्णिमा रेस्टॉरंट'चा FSSAI परवाना (Food Safety and Standards Authority of India) निलंबित केला आहे.

या अचानक केलेल्या तपासणीदरम्यान निरीक्षकांना स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षेबाबतच्या गंभीर त्रुटी आढळून आल्यानंतर ही कारवाई करण्यात आली.

फोर्ट परिसरातील 'बॉम्बे हाऊस' आणि 'बॉम्बे स्टॉक एक्सचेंज' (BSE) जवळ 'राजा बहादूर कंपाऊंड'मध्ये स्थित असलेले हे 60 वर्षांहून अधिक जुने रेस्टॉरंट आहे.

दक्षिण मुंबईत येणारे कार्यालयीन कर्मचारी, व्यावसायिक आणि पर्यटक यांच्यासाठी दीर्घकाळापासून एक लोकप्रिय ठिकाण राहिले आहे.

महाराष्ट्र (maharashtra) FDA ने 'अन्नसुरक्षा आणि मानके कायदा, 2006' (Food Safety and Standards Act, 2006) अंतर्गत 23 जुलै रोजी तपासणी केली. यात अनेक उल्लंघनं आढळून आली, ज्यामुळे सार्वजनिक आरोग्याला मोठा धोका निर्माण होऊ शकतो, असे अधिकाऱ्यांनी सांगितले.

सर्वात गंभीर बाबींमध्ये कच्च्या भाज्यांवर (जसे की सांबारमध्ये वापरल्या जाणाऱ्या शेवग्याच्या शेंगा) आणि रेस्टॉरंटच्या खास 'केळीच्या वड्या'साठी (banana vada) साठवलेल्या केळ्यांवर बुरशी वाढल्याचे आढळून आले.

अन्नसुरक्षा अधिकाऱ्यांनी इशारा दिला की, इडली आणि डोसाचे पीठ यांसारखे आंबवलेले पदार्थ हाताळल्या जाणाऱ्या स्वयंपाकघरात बुरशीचा संसर्ग झाल्यास अन्नातून होणाऱ्या आजारांचा धोका वाढू शकतो.

FDA च्या तपासणी अहवालात स्वच्छता आणि अन्नसुरक्षेबाबतच्या अनेक त्रुटींवर प्रकाश टाकण्यात आला, ज्यामध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:

• कच्च्या भाज्या आणि केळ्यांवर बुरशीची वाढ.
• शिजवलेले आणि गोठवलेले (frozen) अन्नपदार्थ आणि दूषित कच्चा माल एकाच ठिकाणी साठवणे.
• स्वयंपाकघर आणि अन्न तयार करण्याच्या भागात माश्यांचा वावर.
• साचलेले पाणी आणि झुरळे रोखण्यासाठी जाळ्या (traps) नसलेले अस्वच्छ सांडपाणी वाहून नेणारे नाले.
• रंग उडालेल्या भिंती, गंजलेले पृष्ठभाग आणि अस्वच्छ स्वयंपाकघरातील भिंती व छत.
• योग्यरित्या बंद न होणारे (सीलिंग नसलेले) रेफ्रिजरेटरचे दरवाजे.
• अनिवार्य प्रमाणपत्राशिवाय 'नॉन-फूड-ग्रेड' (खाद्यपदार्थांसाठी अयोग्य) प्लास्टिकच्या पिंपांमध्ये साठवलेले लोणचे.
• अन्न हाताळणाऱ्या कर्मचाऱ्यांचे वैद्यकीय तंदुरुस्तीचे रेकॉर्ड किंवा नियमित आरोग्य तपासणीचे अहवाल नसणे.

अधिकाऱ्यांनी सांगितले की, या उल्लंघनांमुळे अन्न तयार करणे आणि हाताळणे यासाठी असुरक्षित वातावरण निर्माण झाले होते.

रेस्टॉरंटला कामकाज थांबवण्याचे आदेश

तपासणीनंतर, महाराष्ट्र FDA ने पूर्णिमा रेस्टॉरंटचा FSSAI परवाना त्वरित प्रभावाने निलंबित केला आणि आढळलेल्या त्रुटींची पूर्तता होईपर्यंत रेस्टॉरंटचे सर्व खाद्य-व्यवसाय कामकाज थांबवण्याचे आदेश दिले. 

रेस्टॉरंटच्या कर्मचाऱ्यांनी दुजोरा दिला की सध्या नूतनीकरण आणि सुधारणांचे काम सुरू आहे. तसेच, आवश्यक अन्नसुरक्षा मानकांची पूर्तता केल्यानंतर पुन्हा रेस्टॉरंट सुरू करण्याची आशा त्यांनी व्यक्त केली.

'पूर्णिमा रेस्टॉरंट'वर (poornima restaurant) केलेली कारवाई हा महाराष्ट्र एफडीएच्या (अन्न व औषध प्रशासन) त्या राज्यव्यापी मोहिमेचाच एक भाग आहे, जी अस्वच्छता असलेल्या रेस्टॉरंट्स, बेकरीज आणि खाद्यपदार्थांच्या आस्थापनांविरुद्ध राबवली जात आहे.

एफडीए आयुक्त तुकाराम मुंडे यांच्या नेतृत्वाखाली 23 जुलै रोजी राबवण्यात आलेल्या या तपासणी मोहिमेत संपूर्ण महाराष्ट्रातील 61 हॉटेल्स, रेस्टॉरंट्स, ढाबे आणि बेकरीजची तपासणी करण्यात आली.

या राज्यव्यापी मोहिमेचे परिणाम खालीलप्रमाणे आहेत:

• 61 खाद्यपदार्थांच्या आस्थापनांची तपासणी.
• 34 सुधारणा नोटीस (improvement notices) बजावण्यात आल्या.
• 6 FSSAI परवाने (licences) तात्काळ प्रभावाने निलंबित करण्यात आले.
• 4 आस्थापनांना व्यवसाय बंद करण्याच्या नोटीस बजावण्यात आल्या.

केवळ मुंबईतच अधिकाऱ्यांनी 34 आस्थापनांची तपासणी केली. यामध्ये 22 सुधारणा नोटीस, पाच परवाने निलंबन आणि चार व्यवसाय बंद करण्याच्या नोटीसचा समावेश होता.

'पूर्णिमा रेस्टॉरंट' व्यतिरिक्त, महाराष्ट्र एफडीएने इतर अनेक खाद्यपदार्थांच्या आस्थापनांचे, बेकरीचे (bakery) आणि रेस्टॉरंटचे परवाने निलंबित केले, ज्यात खालीलचा समावेश आहे:

• मेराज क्रिस्टल बेकरी, माहीम
• अनमोल बेकरी अँड स्टोअर्स, अंधेरी पूर्व
• महाराष्ट्र बेकरी अँड रेस्टॉरंट, चेंबूर
• सावा बेकरी अँड रेस्टॉरंट, गोरेगाव पूर्व
• उज्वला बेकरी, दहिसर पश्चिम
• हॉटेल श्री युवराज खानावळ, सांगली

नियामक प्राधिकरणाने मेराज बेंगळुरू आर्यन बेकरी (काळाचौकी), मेराज गोल्डन बेकरी (घाटकोपर पश्चिम), फाईन अँड फ्रेश बेकरी (विक्रोळी पश्चिम) आणि बिग बाईट बेकरी प्रा. लि. (कांदिवली पूर्व) यांनाही व्यवसाय बंद करण्याच्या नोटीस बजावल्या आहेत.

अन्नसुरक्षा नियमांचे उल्लंघन करणाऱ्यांविरुद्ध महाराष्ट्र एफडीएची कठोर कारवाई सुरूच आहे.

खाद्यपदार्थांच्या आस्थापनांमधील स्वच्छतेचे निकष सुधारण्यासाठी महाराष्ट्र एफडीएने राज्यभर तपासणी मोहीम अधिक तीव्र केली आहे.

गेल्या काही आठवड्यांत अधिकाऱ्यांनी मुंबईतील अनेक रेस्टॉरंट्स आणि कॅन्टीन्सवर कारवाई केली आहे.

यामध्ये अन्नसुरक्षेच्या नियमांचे उल्लंघन केल्याप्रकरणी बृहन्मुंबई महानगरपालिका (BMC) मुख्यालयातील कॅन्टीन बंद करण्याचे आदेश देणे देखील समाविष्ट आहे.

ग्राहकांच्या आरोग्याचे रक्षण करण्यासाठी, 'अन्नसुरक्षा आणि मानक कायदा, 2006' (Food Safety and Standards Act, 2006) चे पालन न करणाऱ्या खाद्यपदार्थांच्या व्यवसायांवर कठोर कारवाई केली जाईल, असे अधिकाऱ्यांनी पुन्हा एकदा स्पष्ट केले आहे.

हेही वाचा

शताब्दी एक्स्प्रेसमधील प्रवाशांसाठी लाइफस्टाइल मासिकाची सुरुवात

मुंबईत महिलांविरोधातील काही गुन्ह्यांत घट