विमान इंधनाच्या वाढत्या किमतींमुळे (fuel prices) विमान कंपन्यांनी आपल्या विमानसेवेत कपात करण्यास सुरुवात केली आहे.

यामुळे भारतातील देशांतर्गत (domestic) हवाई प्रवाशांना पुढील तीन महिने काहीशा कठीण परिस्थितीचा सामना करावा लागण्याची शक्यता आहे.

एअर इंडियानंतर (airindia) आता इंडिगोनेही जून ते ऑगस्ट या कालावधीत आपल्या देशांतर्गत विमानसेवेची क्षमता 5 ते 7 टक्क्यांनी कमी करण्याचा निर्णय घेतला आहे. या निर्णयामुळे अनेक मार्गांवरील विमान तिकिटांचे दर वाढण्याची अपेक्षा आहे.

इंडिगो (indigo) सध्या दररोज सुमारे 2,200 विमानांचे संचालन करते. यापैकी वरील कालावधीत दररोज सरासरी 110 देशांतर्गत विमानांची सेवा स्थगित केली जाण्याची शक्यता आहे.

या कपातीमुळे देशांतर्गत हवाई क्षेत्रात उपलब्ध जागांची संख्या कमी होण्याची आणि विमान तिकिटांच्या दरात वाढ होण्याची शक्यता आहे.

इराण आणि अमेरिका यांच्यातील सध्याच्या संघर्षामुळे जेट इंधनाच्या किमतीत झालेली प्रचंड वाढ, यामुळे हवाई उद्योग क्षेत्रावर मोठा दबाव निर्माण झाला आहे.

या पार्श्वभूमीवर, एअर इंडियाने यापूर्वीच पुढील तीन महिन्यांसाठी आपल्या देशांतर्गत विमानसेवेत 22 टक्क्यांनी कपात करण्याची घोषणा केली आहे.

आता इंडिगोनेही अनेक मार्गांवरील आपली विमानसेवा कमी करून एअर इंडियाचेच अनुकरण केले आहे.

उन्हाळ्यातील प्रवासाच्या गर्दीनंतर पावसाळ्याच्या हंगामात प्रवाशांची मागणी सहसा कमी होत असली, तरी या वर्षी इंधनाच्या वाढत्या खर्चामुळे विमान कंपन्यांवरील आर्थिक ताण अधिकच वाढला आहे.

विमान कंपन्यांच्या एकूण परिचालन खर्चापैकी जवळपास एक चतुर्थांश खर्च हा केवळ जेट इंधनावर होत असल्याने, इंधन हा त्यांच्या खर्चातील सर्वात मोठा घटक ठरतो.

परिणामी, विमान कंपन्यांना आपल्या मार्गांचे नियोजन (Route Planning) पुन्हा करावे लागले आहे. विमानांच्या फेऱ्यांची संख्या कमी करणे त्यांना भाग पडले आहे.

इंडिगोने बंगळुरू, हैदराबाद, चेन्नई आणि कोलकाता यांसारख्या प्रमुख शहरांमधून होणारी देशांतर्गत विमानसेवा कमी केली आहे.

यातील प्रत्येक विमानतळावरून दररोजची अंदाजे 10 ते 15 विमाने प्रभावित होण्याची शक्यता आहे. उपलब्ध जागांची संख्या कमी झाल्यामुळे तिकिटांचे दर वाढू शकतात, असे या क्षेत्रातील तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे.

इंडिगोने यापूर्वीच आपल्या आंतरराष्ट्रीय विमानसेवेची क्षमता सुमारे 17 टक्क्यांनी कमी केली आहे.

मिळालेल्या माहितीनुसार, ही विमान कंपनी आता देशांतर्गत विमानसेवेवरील आपले लक्ष काहीसे कमी करून, पश्चिम आशियाई आणि इतर आंतरराष्ट्रीय मार्गांवर आपल्या सेवेचा विस्तार करण्यावर अधिक भर देत आहे.

या निर्णयाचा परिणाम देशातील हवाई प्रवाशांच्या एका मोठ्या वर्गावर होण्याची शक्यता आहे. केवळ एअर इंडियाने केलेल्या 22 टक्क्यांच्या कपातीमुळेच 750 हून अधिक विमानांच्या फेऱ्या कमी होऊ शकतात.

तसेच एअर इंडिया एक्सप्रेसही आपल्या दररोजच्या 340 देशांतर्गत फेऱ्यांपैकी सुमारे 10 टक्के फेऱ्यांमध्ये कपात करण्याची शक्यता आहे.

IndiGo ने दररोजच्या सुमारे 110 विमानांच्या फेऱ्यांमध्ये केलेल्या कपातीचाही यात समावेश केल्यास, या तीन विमान कंपन्यांचा मिळून भारताच्या देशांतर्गत विमान वाहतूक बाजारपेठेत जवळपास 90 टक्के वाटा आहे.

याचा अर्थ असा की, विमान प्रवास करणाऱ्या दर दहा प्रवाशांपैकी नऊ प्रवाशांना या कपातीचा परिणाम जाणवण्याची शक्यता आहे.

साधारणपणे, जुलै ते सप्टेंबर या पावसाळ्याच्या कालावधीत प्रवाशांची मागणी कमी असल्यामुळे, विमान कंपन्या आपल्या देशांतर्गत विमान फेऱ्यांची क्षमता (capacity) सुमारे 10 टक्क्यांनी कमी करतात.

तथापि, इंधनाच्या दरात सातत्याने होत असलेली वाढ आणि विमान वाहतूक क्षेत्रावर आलेला आर्थिक ताण यांमुळे, या वर्षी करण्यात आलेली कपात ही नेहमीच्या तुलनेत लक्षणीयरीत्या अधिक असल्याचे या क्षेत्रातील जाणकारांचे निरीक्षण आहे.

हेही वाचा

31 मेपासून मृणालताई गोरे उड्डाणपुलाचा विस्तार वाहतुकीसाठी खुला

सीएसएमटी मेगा ब्लॉकला 13 जूनपर्यंत मुदतवाढ