सुमारे नऊ महिन्यांच्या खंडानंतर मुंबई मोनोरेल सेवा पुन्हा सुरू होण्याच्या मार्गावर आहे. मात्र, सेवा पुन्हा सुरू झाल्यानंतर प्रवाशांना वाढीव भाड्याचा सामना करावा लागू शकतो. Mumbai Metropolitan Region Development Authority (एमएमआरडीए) मोनोरेलची आर्थिक व्यवहार्यता सुधारण्यासाठी भाडेवाढीच्या प्रस्तावाचा आढावा घेत असल्याची माहिती समोर आली आहे.

भाडेवाढीची गरज का?

अधिकाऱ्यांच्या मते, मोनोरेलच्या वाढत्या खर्चामुळे भाडेवाढीचा प्रस्ताव विचाराधीन आहे. यामागील प्रमुख कारणे अशी आहेत:

दैनंदिन संचालन खर्चात वाढ
ट्रॅक आणि पायाभूत सुविधांच्या देखभालीवर मोठा खर्च
हैदराबादस्थित Medha Servo Drives कडून नवीन ट्रेन रेक खरेदी
सातत्याने होत असलेले आर्थिक नुकसान

गेल्या अनेक वर्षांपासून मोनोरेल तोट्यात चालत असल्याने प्रशासनाने तिकीट दरांमध्ये बदल करण्याचा विचार सुरू केला आहे.

2025 पासून सेवा बंद

20 सप्टेंबर 2025 रोजी तांत्रिक बिघाड आणि सुरक्षेबाबतच्या प्रश्नांमुळे मोनोरेल सेवा बंद करण्यात आली होती.

या कालावधीत खालील महत्त्वाची कामे पूर्ण करण्यात आली:

ट्रेन ताफ्याचे आधुनिकीकरण
ट्रॅकची व्यापक दुरुस्ती
कम्युनिकेशन बेस्ड ट्रेन कंट्रोल (CBTC) सिग्नलिंग प्रणालीची स्थापना
संपूर्ण यंत्रणेतील सुरक्षा सुधारणा

अधिकाऱ्यांच्या मते, सुरक्षित आणि विश्वासार्ह सेवा देण्यासाठी या सुधारणा आवश्यक होत्या.

प्रस्तावित नवीन भाडे दर

महाराष्ट्र सरकारने मंजुरी दिल्यास 2014 मध्ये सेवा सुरू झाल्यानंतरची ही दुसरी मोठी भाडेवाढ ठरेल.

अंतर	प्रस्तावित भाडे
3 किमीपर्यंत	10
3 ते 6 किमी	20
6 ते 9 किमी	30
9 ते 12 किमी	40
12 ते 15 किमी	50
15 ते 18 किमी	60
18 किमीपेक्षा जास्त	70

या बदलामुळे मोनोरेलचे भाडे मुंबई मेट्रोच्या भाडे संरचनेशी अधिक सुसंगत होणार आहे.

मोनोरेलची आधीची भाडेवाढ

2014 (सेवा सुरू झाली तेव्हा): 5 ते 19
2018 भाडेवाढीनंतर: 10 ते 40
2026 प्रस्तावित दर: 10 ते 70

अंतिम परवानगी बाकी

आवश्यक सुरक्षा मान्यता मिळाल्याचे सांगितले जात आहे. मात्र, महाराष्ट्र सरकारच्या शहरी विकास विभागाची अंतिम मंजुरी अद्याप प्रलंबित आहे. ही मंजुरी मिळाल्यानंतरच मोनोरेल सेवा अधिकृतपणे पुन्हा सुरू केली जाईल.

आर्थिक तोट्यामुळे वाढलेली चिंता

कमी प्रवासी उत्पन्न आणि मोठ्या संचालन खर्चामुळे मोनोरेलला अनेकदा "पांढरा हत्ती" (White Elephant) म्हणून संबोधले जाते.

आर्थिक स्थिती

2025-26 आर्थिक वर्ष: 460.26 कोटी तोटा
2024-25 आर्थिक वर्ष: 476.76 कोटी तोटा
2023-24 आर्थिक वर्ष: 57.26 कोटी तोटा

नवीन ट्रेन खरेदी आणि यंत्रणेच्या सुधारणांवरील भांडवली खर्चामुळे अलीकडील तोटा वाढल्याचे अधिकाऱ्यांचे म्हणणे आहे.

सेवा बंद होण्यापूर्वीचा प्रवासी प्रतिसाद

मोनोरेल बंद होण्यापूर्वी दररोज सुमारे 18,000 प्रवासी या सेवेचा वापर करत होते. पावसाळ्यात ही संख्या 20,000 पर्यंत पोहोचत होती.

सध्या मोनोरेल पुन्हा सुरू करण्याचा प्रस्ताव राज्याच्या शहरी विकास विभागाकडे विचाराधीन आहे. मंजुरी मिळाल्यानंतर सुधारित तंत्रज्ञान, वाढीव सुरक्षा व्यवस्था आणि नवीन भाडे संरचनेसह मुंबई मोनोरेल पुन्हा प्रवाशांच्या सेवेत दाखल होणार आहे.

हेही वाचा